• Home
• Wie Zijn Wij
• Weerbericht
• Contact
• Lieveheersbeestjes
• Vlinders
• Hommels
• Ouderinformatie
• Fotoalbum
• Links

 

Wat is Jenaplan?

In het begin van de vorige eeuw ontstond er een beweging van mensen die niet tevreden waren met het onderwijs van die tijd dat uitging van vaststaande leerstof die voor alle kinderen gelijk was. Men wilde meer nadruk op het kind (“Vom kinde aus”) in plaats van op de leerstof. Er werden verschillende soorten ‘vernieuwingsscholen” gesticht, zoals o.a. Montessorischolen (Maria Montessori) in Italië, Vrije Scholen (Rudolf Steiner) in Duitsland, Dalton Scholen (Helen Parkhurst) in Amerika, Freinetscholen  (Celestin Freinet) in Frankrijk en Jenaplanscholen (Peter Petersen) in Duitsland. De grondleggers van deze bewegingen kenden elkaar en ontmoetten elkaar op congressen over onderwijsvernieuwing.

Peter Petersen was professor aan de universiteit van Jena (Oost-Duitsland). Hij stichtte een experimenteer- en oefenschool die aan de universiteit verbonden was. In 1962 werd de eerste Jenaplanschool in Nederland gesticht.  Mede door het werk van Suus Freudenthal-Lutter groeide het aantal Jenaplanscholen in Nederland snel, er zijn er nu ruim 250.

De Nederlandse Jenaplanvereniging (NJPV) heeft de uitgangspunten van Peter Petersen en zijn vrouw Else Petersen verder geconcretiseerd en aangepast aan onze tijd door het formuleren van twintig basisprincipes en zes kwaliteitskenmerken waar Jenaplanonderwijs aan behoort te voldoen. 

 

Basisprincipes:

In de basisprincipes van het Jenaplanonderwijs vindt u de uitgangspunten van Petersen, waarin hij de zorg voor het eigene en unieke van elk kind combineert met zorg voor de samenleving. De eerste vijf basisprincipes zijn gericht op de individuele mens, basisprincipe 6 t/m 10 zijn gericht op de samenleving en in de laatste tien basisprincipes wordt beschreven hoe de school vorm geeft aan de voorgaande basisprincipes.

 

Kwaliteitskenmerken:

De zes kwaliteitskenmerken van Jenaplan geven weer  vanuit welke uitgangspunten een Jenaplanschool  kinderen stimuleert, motiveert en opvoedt.

De basisprincipes en de kwaliteitskenmerken kunt u als bijlage in onze schoolgids vinden, ook kunt u de website www.jenaplan.nl raadplegen.

 

Welke vorm heeft Jenaplanonderwijs?

Elke Jenaplanschool is ook te herkennen aan bepaalde kenmerken van de organisatie van de school.

In het volgende zullen we een aantal veel voorkomende vormkenmerken van Jenaplanscholen beschrijven. Daarbij merken we op dat de vorm niet het belangrijkste is: de vorm volgt de functie. Het gaat er om dat de basisprincipes en de kwaliteitskenmerken in de school te herkennen zijn.

 

Basisactiviteiten:

Peter Petersen beschreef hoe in het Jenaplanonderwijs  vier basisactiviteiten te onderscheiden zijn: gesprek, spel, werk en viering. Deze basisactiviteiten kun je zien als werkvormen.

Gesprek: in het gesprek maken we contact, delen we gevoelens en ervaringen en leren we van elkaar. In de Jenaplanschool vinden gesprekken meestal in de kring plaats. In een kring kunnen we elkaar goed zien en iedere plek is even belangrijk.

Spel: spelen is van groot belang voor een goede en harmonische ontwikkeling van kinderen. In het spel oefenen we elementen van onze cultuur in een ongedwongen situatie. Op scholen is er de mogelijkheid tot vrij spel (fantasiespel) en geleid spel volgens bepaalde spelregels (drama, theater, dans, muziek, sport, gezelschapsspelen, computerspellen).

Werk: tijdens  het werken zijn de kinderen bezig met het verwerven van kennis en vaardigheden, die soms als “geheel” binnen projecten of thema’s opgedaan worden, maar vaak ook als aparte “cursus” (bijvoorbeeld: rekenen, taal, spelling, topografie, handvaardigheid enz.) aangeboden worden.

   

Viering: in vieringen vertellen we elkaar wat ons bezig houdt. In vieringen laten we zien dat we een gemeenschap zijn. We delen onze gevoelens en gedachten. Vieringen kunnen gehouden worden op jaarfeesten, maar ook bijzondere gebeurtenissen binnen de school kunnen “gevierd” worden. Ook verdriet kan gedeeld worden en in zekere zin in een “viering” aan de orde komen. In Jenaplanscholen delen kinderen ook met elkaar wat ze op school (gaan) doen; er worden weekopeningen en weeksluitingen gehouden.

 

Ritmisch weekplan:

Het lesrooster wordt op een Jenaplanschool “ritmisch weekplan” genoemd. In dit ritmisch weekplan wisselen de vier basisactiviteiten en daarmee inspanning en ontspanning, elkaar af. Het hoort immers bij een kind dat het na een periode van concentratie weer wil ontspannen door bijvoorbeeld praten (gesprek) en bewegen (bijv. spel), of dat het na een poosje alleen werken weer samen wil werken (bijv. in een viering). 

 

Wereldoriëntatie:

Binnen Jenaplanonderwijs wordt wereldoriëntatie ook wel het hart van het onderwijs genoemd. Eigenlijk is wereldoriëntatie het doel van het onderwijs. Het kind moet zich een plek in de wereld veroveren. Het moet de wereld leren kennen en het moet leren hoe het zelf invloed op de wereld uit kan oefenen om die plek te veroveren. Jenaplanscholen willen kinderen vooral zelf ontdekkend en onderzoekend bezig laten zijn. Zo zullen ze de wereld beter begrijpen dan wanneer hen kant en klare leerstof aangeboden wordt.

Om goed te kunnen ontdekken en te kunnen onderzoeken moeten de kinderen echter wel over kennis en vaardigheden beschikken. Ze moeten bijvoorbeeld kunnen rekenen, lezen of een tekening kunnen maken.

Deze vaardigheden leren alle kinderen op school.  Op Jenaplanscholen leren kinderen deze vaardigheden ook. Het verschil is dat Jenaplanscholen deze vaardigheden zien als middel om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen. Ze zien het niet als doel. Het leren van vaardigheden wordt op een Jenaplanschool vaak een “cursus” genoemd (een cursus rekenen, een cursus kaart-lezen, een cursus begrijpend lezen).

 

Jenaplan op De Weerborg

 In het invoeren van Jenaplan als onderwijsconcept van onze school hebben we de afgelopen jaren grote stappen gezet. De meeste onderdelen van ons “Plan van aanpak invoering Jenaplan” hebben inmiddels een plek gekregen in ons onderwijs. In het volgende vindt u een beschrijving van het “plan van aanpak” en hoe ver we daar mee zijn.

 

Opleiding:

Het schoolteam heeft de tweejarige opleiding voor het Jenaplandiploma met succes afgerond. In contacten met andere Jenaplanscholen en op studiedagen blijven wij ons scholen. Als school doen we mee met het project "leren van elkaar", waarbij leerkrachten van elkaar leren.

Op onze school betekent dat, dat we na klassenbezoeken elkaar feedback geven, soms door middel van het nabespreken van video opnamen.

 

Visievorming:

Tijdens de Jenaplanopleiding heeft het team de kenmerken van Jenaplan kunnen doorgronden.  Het team heeft een duidelijke visie op wat Jenaplanonderwijs op onze school betekent. 

 

Kringen:

In alle groepen worden er diverse soorten kringen gehouden. Samen heeft het team geformuleerd waaraan een goede kring  te herkennen is. In de vorige schooljaren hebben de groepsleiders zich verder bekwaamd in het leiden van kringen door het analyseren van video-opnames van kringgesprekken in hun eigen groep.

Zelfstandig werken :

Vanaf groep 3 werken kinderen zelfstandig aan een dag- of weektaak. De kleuters kiezen hun werk zelfstandig door gebruik te maken van “het planbord”. In alle groepen werken we met “uitgestelde aandacht”. Dat betekent dat kinderen, gedurende een bepaalde tijd, hun groepsleider niet mogen storen en zelf hun probleem(pje) op moeten lossen. De kinderen weten welk teken aangeeft dat er sprake is van “uitgestelde aandacht”, de groepsleider kan zich dan bezig houden met een ander kind, of groepje kinderen.

In elke groep staat een instructietafel waar de groepsleider een groepje kinderen instructie kan geven.

Kinderen gebruiken een blokje met een vraagteken om aan te geven dat ze graag hulp van de groepsleider hebben; ze hoeven niet hun vinger op te steken en zeker niet te roepen, of achter juf/meester aan te lopen.

Het systeem van zelfstandig werken heeft veel rust en duidelijkheid in de groepen gebracht.

 

Blokperiode:

In de blokperiode kunnen kinderen zelfgekozen activiteiten, projecten enz. uitvoeren. De leerkracht stimuleert, motiveert en begeleidt de kinderen daarin.

In de blokperiode kunnen de kinderen diverse activiteiten kiezen:

• Werken in de schooltuin: onze schooltuin, de "BorgGaarde",  heeft een "productie"gedeelte (groente, bloemen) en een deel natuur-ontdektuin. De tuin daagt de kinderen uit om zich op een breed gebied te ontwikkelen.
• Techniek: in onze techniekkasten bewaren wij een grote sortering techniekmaterialen en opdrachten waarmee de kinderen, van kleuters tot bovenbouwers, uitgebreid kunnen experimenteren.
• Creatieve opdrachten naar eigen idee.
• Een studie maken van/over een bepaald onderwerp, met behulp van computer en/of documentatie.
• Werken in hoeken: werken in hoeken is al lang bekend in de kleutergroepen. Wij hebben ook in de midden- en bovenbouwgroep verschillende hoeken, of mogelijkheden tot het uitvoeren van activiteiten gecreëerd.

Geïntegreerde WO (wereldoriëntatie):

In de onderbouw werken de kinderen aan de hand van driewekelijkse thema’s rond een bepaald onderwerp op het gebied van wereldoriëntatie. In de midden- en bovenbouw wordt wereldoriëntatie aan de hand van de methode  “De Grote Reis” gegeven.  Deze methode is opgebouwd rond onderwerpen uit de belevingswereld van het kind. De vakken aardrijkskunde, geschiedenis en biologie worden in deze methode geïntegreerd gegeven, zo wordt de werkelijkheid niet in vakken gesplitst, maar als een geheel benaderd. In de nieuwe opzet van ons taalonderwijs spelen de thema's van "De Grote reis" een grote rol.

Drie keer per jaar houden wij een project dat vaak ook een thema heeft op het gebied van wereldoriёntatie.

Ook de activiteiten tijdens de blokperiode, met name Techniek en het werken in/met/over de schooltuin, dragen bij aan de oriёntatie van het kind op zijn wereld.

 

Taalonderwijs:

Wij werken met een eigen opzet van het taalonderwijs, waarin veel meer aangesloten wordt bij het onderwijs in wereldoriёntatie. Wij noemen het WOtotaal . In WOtotaal bereiken wij de kerndoelen van het taalonderwijs door bij de taaloefeningen uit te gaan van de thema's van wereldoriëntatie ("De Grote Reis"). Het taalonderwijs op de Weerborg wordt grotendeels gegeven in de gehele stamgroep, waarbij communicatie en functionele taal voorop staat.

Spelling, technisch lezen en  begrijpend lezen blijven wij in aparte cursussen op het eigen niveau van het kind geven.

Wij kunnen verantwoorden dat de kerndoelen van taalonderwijs gehaald worden.

 

Vieringen:
Wij vieren de jaarfeesten met de hele school. Verjaardagen van kinderen worden in de groep gevierd. De verjaardagen van de groepsleiders worden gezamenlijk gevierd op de jaarlijkse “meester- en juffendag”.

De drie projecten die we jaarlijks houden worden elk geopend met een optreden van alle groepsleiders voor de kinderen. Elk project wordt afgesloten met een viering waarbij de kinderen aan ouders en andere belangstellenden laten zien wat ze tijdens het project gedaan hebben. Eéns per drie weken wordt er een viering gehouden waarin kinderen aan de andere kinderen van de school laten zien wat ze gedaan/geleerd hebben.

 

De rapportage naar kinderen en ouders:

In onze nieuwe manier van rapportage willen wij de ontwikkeling van het kind zowel met de ouders als met het kind zelf bespreken. We hebben gekozen voor een tweedeling in een subjectieve manier van rapporteren naar het kind en een objectieve manier van rapporteren naar de ouders. We willen elk kind vanuit zijn/haar eigen mogelijkheden beoordelen en het kind stimuleren en motiveren in zijn/haar eigen ontwikkeling. In het rapportagegesprek met de ouders bespreken wij ook de ontwikkeling van de resultaten en het niveau waarop het kind werkt. In paragraaf 4.3 kunt u hier meer over lezen.

Voor de toekomst:

In de komende jaren zullen wij bezig zijn met het verstevigen en borgen van de zaken die we nieuw ingevoerd hebben.

  

“Techniek”, het "werken in/over  de schooltuin", staan inmiddels wekelijks op het rooster en zullen in het leerstofaanbod verder gestalte krijgen. Als "voorhoedeschool techniek" werken wij in de regio samen met andere scholen bij de ontwikkeling van ons techniekaanbod. 

De ontwikkeling en uitvoering van WOtotaal zal in het schoolteam gevolgd, geёvalueerd en verder geborgd worden.

En natuurlijk willen wij als schoolteam blijven leren om het steeds beter te doen.

terug